«فک خزری»، حیوان بی گناه و دوست داشتنی که نه تنها دشمن انسان نیست بلکه در چرخه حیات آبزیان نقش فعال و سازنده ای را هم ایفا می‌کند اما صیادان می‌گویند فکها با خوردن ماهیها کسب و کار آنان را از رونق انداخته اند اما واقعیت این است که فقط صیادان دشمنان گونه کمیاب فک خزری نیستند بلکه این ندانم کاریها و سهل انگاریهای شهروندان و نیز صاحبان منابع است که با تخلیه فاضلابهای صنعتی و خانگی به دریا باعث در معرض انقراض قرار گرفتن گونه‌های دریایی شده است.
● آلودگی فک خزر با ویروس سگی
اسدی، مسوول تیم تحقیقاتی و طرح پژوهشی و آموزشی حفاظت از فک خزری اظهار می‌دارد: آلوده شدن و انتشار یک نوع ویروس متعلق به سگ سانان در منطقه یخ زده دریای خزر و پخش این ویروس در میان فکهای خزری باعث مرگ و میر این گونه کمیاب شده است.
این کارشناس محیط زیست دریایی تصریح می‌کند: اگرچه این آلودگی ویروسی بخش کوچکی از مشکلات زیست محیطی فک دریای خزر را تشکیل می‌دهد اما براساس شواهد و مستندات حمله گرگها و روباههای آلوده به این ویروس در سواحل یخ زده شمال شرقی خزر باعث آلوده شدن گونه فوق به ویروس و انتشار آن در میان جمعیت فکهای خزر، ایجاد مشکل عصبی و در نهایت باعث کاهش تعداد آنها گردیده است.
مسوول تیم پژوهشی و تحقیقاتی حفاظت از فک خزری در ادامه گفتگوهایش متذکر می‌شود: ویروس مذکور به صورت دوره ای عمل می‌کند و در سالهای ۷۹ و ۸۰ بسیار فعال بوده و باعث مرگ و میر فراوان و گسترده فکها شده و متاسفانه هم اکنون نیز تلفاتی را از این جانور گرفته است.
اسدی درباره مشکلات دیگر زیست بوم دریایی فک خزر خاطر نشان می‌کند: صید بی رویه کیلکا توسط صیادان و روی آوری این افراد به روشهای صنعتی و مکنده ماهی باعث کاهش مواد غذایی فکها شده و در نتیجه ضعف فیزیکی تحمل این جانور را برای مقابله با ویروس‌ها کاهش داده که خطر پذیری بیشتر را به وجود آورده است.
● نقش صیادی و نشت سم «د.د.ت» در مرگ فکها
مسوول پروژه بین المللی تحقیقات بر روی فکهای خزر و عضو انستیتوی داروین انگلستان معتقد است:
فعالیت‌های صنعتی و صید بی رویه ماهی و آبزیان و نیز استفاده از سموم حاوی د.د.ت به عنوان مهمترین عامل مرگ و میر فکهای دریای خزر و کاهش جمعیت تنها گونه پستاندار این زیست بوم به شمار می‌رود.
وی اضافه می‌کند: بیشترین آلودگیهای مرتبط با فکهای خزر در سواحل باکو در جمهوری آذربایجان و پس از آن در آستارا و تنکابن در سواحل جمهوری اسلامی ایران مشاهده شده است که ایجاد عزم بین المللی برای رفع مشکلات این گونه کمیاب را بیش از پیش مد نظر مسوولان قرار داده است.
این کارشناس و محقق بین المللی زیست بوم دریایی متذکر می‌شود: طی یک قرن گذشته ۹۰ درصد تعداد فکهای خزر به دلایل زیست محیطی کاهش یافته و از یک میلیون و ۱۰۰ هزار قلاده به حدود ۱۰۰ هزار قلاده رسیده و لازم است با استفاده از روشهای کاربردی و علمی، راههای حفظ این گونه نادر بررسی و بهترین و اثر بخش ترین روشها را عملیاتی نمود.
این کارشناس محیط زیست و فک شناس درباره روشهای حفاظت از فکهای در حال انقراض دریای خزر تصریح می‌کند: هم اکنون تحقیقات برای بقای فکها در حال انجام است اما این روش در دراز مدت جواب می‌دهد و برای حل مشکل در مقطع کنونی با توجه به کاهش ذخایر غذایی آبزیان می‌توان مواد غذایی این گونه کمیاب را در اختیارش قرار داد.
● برای رفع مشکلات دریایی بسیج شده ایم
دکتر نبوی معاون محیط زیست دریایی سازمان محیط زیست کشور در گفتگو با گزارشگر ما اظهار می‌دارد:
واقعیت این است که مشکلاتی در حوزه زیست محیطی خزر و نیز خلیج فارس وجود دارد که سازمان حفاظت محیط زیست و دستگاههای مربوطه برای رفع این مشکلات به صورت همه جانبه بسیج شده اند.
وی تصریح می‌کند: مشکلات مربوط به آلاینده‌ها بیشتر به صنایع و نیروگاههای ساحلی مربوط می‌شود که با توجه به لزوم رفع نارساییها، کارگروه مخاطرات محیط زیست دریایی با همکاری وزارت نیرو و دستگاههای ذی ربط با تولیت سازمان حفاظت محیط زیست تشکیل شده و رفع مشکلات ایجاد شده برای آبزیان دریایی در اولویت قرار گرفته است.
این مقام مسوول در امر حفاظت از گونه‌های کمیاب دریایی کشور در ادامه متذکر می‌شود: کارگروه مخاطرات زیست دریایی کشور تاکنون ۱۴ تهدید مهم زیست محیطی دریای خزر و خلیج فارس و دریای عمان را مستعد شناسایی کرده و با تایید رییس سازمان حفاظت محیط زیست کشور این مخاطرات را برای تامین اعتبار و تصمیم لازم به رییس جمهور تقدیم کرده است.
دکتر نبوی اضافه می‌کند: این مخاطرات که بخشی هم مربوط به زیست بوم اکولوژیکی فک خزر می‌باشد برای تایید و ابلاغ نهایی به کمیسیون زیربنایی دولت ارسال شده که امیدواریم با تصویب و تامین اعتبار برای رفع مشکلات اقدام شود.
● تلاش برای جلوگیری از ورود فاضلاب شهری به دریا
وی درباره جلوگیری از ورود فاضلابهای شهری به محیط زیست دریایی در مناطق شمالی و جنوبی کشور عنوان می‌کند: با همکاری وزارت صنایع، جهاد کشاورزی، مسکن و شهرسازی و معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی، طرحهای تکمیل و راه اندازی و توسعه شبکه فاضلاب شهرهای بندر بوشهر، بندرعباس، خرمشهر و آبادان در جنوب شهرهای رشت، ساری و گرگان در شمال کشور به صورت کوتاه مدت، میان مدت و دراز مدت به تصویب دولت رسیده و در حال اجرا می‌باشد.
همچنین این طرحها برای شهرهای بیش از ۳۰ هزار نفر جمعیت در نواحی ساحلی براساس مطالعات و اولویت بندی اجرای فاضلاب شهری و روستایی نیز مورد توافق قرار گرفته که در صورت عملیاتی شدن بسیاری از مشکلات محیط زیست دریایی و آبزیان کشور حل خواهد شد.
معاون دریایی سازمان محیط زیست کشور در ادامه بیان می‌کند: براساس ماده ۲ آیین نامه اجرایی ماده ۶۳ قانون برنامه چهارم مطالعات تکمیلی و دقیق پهنه‌بندی نواحی ساحلی در مقیاسهای متناسب برای ساماندهی فعالیت‌های زیست محیطی و کمک به حفظ گونه‌های دریایی در حال انجام است که می‌تواند در جهت رفع مشکلات این گونه‌ها مفید باشد.
دکتر نبوی اضافه می‌کند: امضای تفاهم نامه در زمینه ارتقای حفاظت از گونه‌های دریایی با محوریت حفاظت و حراست از محیط زیست دریایی بین این سازمان و سازمان بنادر و کشتیرانی، سازمان شیلات، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به امضا رسیده است.
..........
(متن این مطلب 7 صفحه می‌باشد. برای مطالعه و استفاده از متن کامل، فایل پیوست همین پست را دریافت نمایید.)