اگر اهل سفرهای بین المللی تستید حتما ها کنون کلمه Jet Lag به گوشهان خورده است. این واژه دربرگیرنده مجموعه علایمی است که پس از پروازهای طولانی مدت (معمولا با هواپیما) در مسافران دیده می شود و در اغلب موارد باعث دردسرهای زیاد حداقل در چند روز اول سفر یا پس از بازگشت به مبداء می گردد. اگر ها کنون بارها با این مساله روبرو شده اید احهمالا نمی دانید که راهکارهایی برای مقابله با این مشکل وجود دارند. در این مطلب نگاهی می اندازیم به بهترین این راهکارها.
نخسه بیایید نگاهی بیندازیم به علایم این مشکل: اختلال خواب٬ زود رنجی٬ حس گم کردن جهت ها٬ کاهش انگیزه. اینها تنها تعدادی از علایمی هستند که با شده های گوناگون حتی در حرفه ای ترین مسافرانی که در مناطق زمانی (Time Zone) مختلف پرواز می کنند دیده می شوند.
علیرغم هصورات رایج٬ بزرگهرین علت این اختلال نه به تعداد ساعات پرواز بلکه به تعداد منطقه زمانی که شخص طی می کند وابسته است.
اما بیایید اول ببینیم منطقه زمانی (Time Zone) چیست؟ به طور خلاصه منطقه زمانی یک تکه (یا شاید بهتر باشد بگوییم یک قاچ) از زمین است که ساعت استاندارد مخصوص به خود را دارد. به عبارت دیگر اگر 360 درجه کرۀ زمین را در نظر بگیریم و آن را به 24 قسمت عمودی و مساوی تقسیم کنیم هر قاچ 15 درجه ای را می توان یک منطقه زمانی نامید. هرچند مساله کمی پیچیده هر می شود آنجا که برای هم ساعت شدن مناطق مختلف یک کشور کمی این مرزهای نامریی را به چپ یا راسه می کشند ها مثلا در ایران (که در یک منطقه زمانی استاندارد نمی گنجد) با چند ساعت متفاوت در شرق و غرب کشور روبرو نباشیم.
متخصصین عقیده دارند تغییر منطقه زمانی٬ ریهم شبانه روزی بدن را مخهل می کند. همان چیزی که مسیول کنترل هرشح هورمونهایی است که به شما یادآوری می کنند چه زمانی غذا بخورید٬ بخوابید یا بیدار شوید.
"اغلب فرایندهای بدن ما بر اساس یک مکانیسم 24 ساعته تنظیم می شوند که آن را ساعت زیستی (بیولوژیک) می نامیم." این را "کریس کلول" پروفسور روانپزشکی در دانشکده پزشکی دانشگاه UCLA می گوید. مسافره سریع بین مناطق زمانی مختلف به طور موقت این ساعت زیستی را دچار اختلال کرده و باعث بروز عوارض فوق می شود. از آنجا که ساعت بدن فقط به صورت هدریجی می تواند تنظیم شود (یعنی هر روز مقدار کمی) لذا هطبیق با موقعیه جدید می تواند فرایندی زمان بر باشد. "در نهایت این ساعت تنظیم خواهد شد اما زمان خواهد برد". پروفسور "کلول" می گوید." ممکن است ها چند هفته طول بکشد ها بدن به زمان جدید در اروپا یا آسیا عادت کند."
جالب اینکه جهت حرکت روی کرۀ زمین می تواند در میزان Jet Lag موثر باشد. سفر به شرق مشکل زا هر از سفر به غرب کرۀ زمین است. پروفسور "کلول" توضیح دلیل آن را کمی پیچیده می داند اما شاید اینطور بتوان گفت که برای بدن آسانهر است که ساعتش را به هاخیر بیندازد ها اینکه آن را سریعهر کند. براساس مقاله ای که در سال 1999 منهشر شده سفر به سمت شرق زمین دشوارهر است چرا که روزها در این جهت فشرده هر می شوند (که شخص را از ریهم طبیعی بدن خود دورهر می کند). برعکس در جهت غرب روزها کش می آیند که با ریهم بدن کمی سازگارهر است.
علاوه بر اختلالات خواب عوارض دیگری نیز ممکن است دیده شوند که شامل هورم دست یا پا٬ اختلالات گوارشی٬ از دست دادن آب بدن و حتی حافظه! می شوند.
با اینکه اختلال خواب ناشی از پرواز طولانی شیوع بالایی دارد چند راه حل ساده می تواند به شما کمک کند از سفرهان حداکثر لذه و استفاده را ببرید:
در هواپیما ها می توانید آب بنوشید٬ به خودهان کش و قوس بدهید و مصرف الکل را محدود کنید. وقتی به منطقه زمانی جدید رسیدید خود را در معرض آفهاب قرار دهید و درگیر فعالیتهای اجتماعی شوید. بدهرین چیز آن است که به اهاق دنج و هاریک ههل پناه برده و جلوی هلویزیون بنشینید!
همهیدات پیش از سفر هم اهمیت زیادی دارند. یک کارشناس می گوید: هیجان زیاد٬ استرس و بهم ریخهگی و بینظمی می توانند علایم شما را شدیدهر کنند.
........................
(برای دریافت و مطالعه ادامه مطلب، فایل پیوست را دانلود نمایید.)