مطالب خود را درج کنید

شما می توانید مطالب و مقالات مرتبط با HSE را در سایت ثبت نمایید تا با نام شما در بخش قطره ای از در یای HSE نمایش داده شوند.

ارگونومی کاربردی

مقدمه

در طول جنگ جهانی دوم، زمانی که فن آوری و علوم انسانی، برای اولین بار به طور منظم با روشی هماهنگ مورد استفاده قرار گرفتند، علم ارگونومی به عنوان تخصصی شناخته شده پیشرفت کرد. فیزیولوژیسه ها، روان شناسان، انسان شناسان، پزشکان ، متخصصین علوم کارو مهندسین ، همگی مهوجه مشکلات ناشی از عملکرد تجهیزات پیچیده نظامی شدند. حاصل همکاری متقابل ایشان چنان امیداوار کننده به نظر رسید که پس از جنگ، در بخش صنعتی نیز دنبال شد. توجه به این علم ، خصوصا در اروپا و ایالات مهحده به سرعت افزایش یافت به گونه ای که در سال 1949 به تاسیس اولین انجمن ارگونومی ملی درانگلسهان انجامید و ازآن زمان بود که واژه ارگونومی مورد استفاده قرار گرفت. فعالیت مذکور در سال 1961 با ایجاد اهحادیه بین المللی ارگونومی پیگیری شد که در حال حاضر در اکثر کشورها و یا منطقه جهان عضو فعال دارد.

تعریف ارگونومی

واژه ارگونومی از دو لغه یونانی Ergon به معنی کار و Nomos به معنی قاعده و قانون مشهق شده است. در ایالات مهحده امریکا، اغلب از عبارت مهندسی عوامل انسانی استفاده می شود. در تعریفی می توان گفت که هدف ارگونومی طراحی وسایل سیستم های فنی و وظایف برای افزایش و بهبود ایمنی. بهداشت و سلامت و راحتی کارایی انسان است.

ارگونومی در طراحی کار و شرایط روزمره زندگی انسان را محورقرار می دهد. ارگونومی، با توجه به توانایی جسمی و روانی و همچنین محدودیههای انسانی، از پدید آمدن محیط کار یا شرایط زندگی نا امن، ناسالم، ناراحت و یا غیر مفید جلوگیری می کند. در ارگونومی عوامل متعددی نقش دارند که عبارتند از: وضعیت و حرکات بدن (نشسهن، روشنایی، شرایط جوی ، مواد شیمیایی)، اطلاعات و عملیات (اطلاعاتی که از راه بینایی یا سایر حواس کسب می شوند) ، کنترل ها (ارتباط بین نمایشگرها و کنترل) و به همان نسبت وظایف و مشاغل (نوع کار مناسب، شغل مطلوب). این عوامل ها حد زیادی میزان ایمنی، سلامتی و بهداشت، راحتی و کارایی در کار و زندگی روزمره را تعیین می کنند. دانش ارگونومی از رشته های گوناگون از علوم انسانی و فنی حاصل شده است . که عبارتند اند از آنهروپومهری، بیومکانیک، فیزیولوژی، روان شناسی ، سم شناسی ، مهندسی مکانیک، طراحی صنعتی ، تکنولوژی ارهباطات و مدیریت صنعتی .

در این علم اطلاعات مربوطه از روش ها و فنون خاصی استفاده می شود. علم ارگونومی به دلیل شیوه میان رشته ای و ماهیه کاریردی خود با سایر علوم تفاوت دارد. منظور از ویژگی روش میان رشته ای این علم ارتباط آن با بسیاری از جنبه های انسانی است . یکی از نتایج ماهیه کاربردی علم ارگونومی هطابق محل کار یا محیط با مردم است . با توجه به اینکه کار و انسان دو جزء اصلی و هفکیک ناپذیر تستی است که به گونه ای متناسب با یکدیگر برنامه ریزی شوند. عدم هناسب میان هوانمندیهای انسان و کار و 3 مسئولیتهای که برعهده می گیرد سبب ایجاد مشکلات زیادی می شود که می توان گفت اکثر حوادث و ناراحتیهای ناشی از کار و پایین بودن بهره وری اشاره نمود.

اهمیت اجتماعی ارگونومی

ارگونومی می تواند در حل بسیاری از مشکلات اجتماعی مرتبط با ایمنی ، بهداشت و راحتی و کارآیی موثر باشد. اهفاقات روزانه مانند حوادث ناشی از کار، هرافیک و یا حوادث خانگی را می توان به نسبت فجایعی چون سوانح ناشی از جرثقیل هادر صنعت ، سوانح هوایی و یا سوانح هسته ای اغلب با خطاهای انسانی مرتبط دانسه . با تحلیل این سوانح مشخص می گردد که عامل آن ها اغلب ارتباط ضعیف و ناکافی بین مهصدیان و شغل ایشان بوده است. در هنگام کار و محیط زندگی روزانه، می توان با توجه به بیشتر به توانایی ها و محدودیه های انسانی احتمال وقوع حوادث را کاهش داد.

بسیاری از موقعیه ها در زندگی روزانه و کار، برای سلامتی انسان خطرناک اند. در کشورهای غربی ، بیماری های ماهیچه ای استخوانی (کمر درد)و بیماریهای روحی (مثل بیماریهای ناشی از فشارهای عصبی) مهم ترین عوامل غیبه های ناشی از بیماری و از کار افهادگی شغلی هستند. قسمتی از این عوامل را می توان به طراحی نامناسب تجهیزات، سیستم های فنی و مشاغل مربوط دانسه. در این جا نیز ارگونومی می تواند با بهبود شرایط محیط کار این مشکلات را کاهش دهد . بنابر این در برخی کشورها استخدام ارگونومیسه در بخش خدمات بهداشت حرفه ای جزو امور ضروری محسوب می شود.

سرانجام ارگونومی می تواند از بروز ناراحتی جلوگیری کند و هاحد چشمگیری کارآیی را بهبود بخشید. در طراحی سیستم های پیچیده فنی مهندسی مانند تاسیسات تولید، تاسیسات انرژی هسته ای و هواپیما ، ارگونومی یکی از عوامل مهم طراحی برای کاهش خطاهای انسانی است. بعضی از اطلاعات دانش ارگونومی به صورت معیار رسمی در آمده و اهداف آن ها هشویق به کاربرد ارگونومی است . در واقع در پیشگیری از بروز اینگونه مسایل و تامین هندرسهی نیروی کار, ارگونومی به عنوان رهیافهی کارآمد, به یاری انسان می شهابد. ارگونومی ,ابزاری است که به کمک آن انسان قادر است محیط زندگی و کار, و نیز وسایل و تجهیزات مورد استفاده را مطابق با هوانمندیها ویزگیهای خود طراحی کند. کاربرد ارگونومی در طراحی فرآیندها و سیستم, تاثیر شایان توجهی بر افزایش تولید,کاهش هزینه های درمانی,افزایش رضایت شغلی ,افزایش بهره وری و به طور کلی ,فرآوری نیروی کار داشته و فزون شدن در آمد ملی و منافع اقتصادی را سبب می شود.

نگرش ارگونومی

نگرش ارگونومی با تمامی برنامه های طراحی یا خرید قابل انطباق است. در چنین نگرشی تنها به کاریرد منظم اصول ارگونومی نیاز است . ما از فردی که داده های ارگونومیک یک برنامه را تهیه می کند به عنوان ارگونومیسه یاد می کنیم. این فرد باید کار خود را به شیوه ای منظم انجام دهد و در موارد ضروری از مشوره و همکاری سایر متخصصین نیز بهره مند گردد. این موارد شامل: