بیماری هاری

مقدمه و اهمیت موضوع

هاری یک بیماری حاد و کشنده ویروسی سیستم مرکزی است که مخصوص گوشهخواران اهلی و وحشی بوده انسان و سایر حیوانات خون گرم پسهاندار بطور هصادفی و غالباً از طریق گزش  به آن مبتلا می شوند.

اهمیت بیماری

اهمیت بیماری به دلایل زیر می باشد:

1. میزان کشندگی بالا ( صد درصد ) بطوری که پس از ظهور علایم بالینی چه در انسان و چه در حیوان متاسفانه درمان پذیر نبوده و بیمار محکوم به مرگ خواهد بود.
2. افزایش روند حیوان گزیدگی انسانی که بناچار سالانه مبالغ زیادی صرف خرید سرم و واکسن ضد هاری جهت درمان پیشگیری مجروحین می گردد که در مورد واکسن کلاً و در مورد سرم بخش اعظم آن از کشورهای خارج خریداری می گردد. بطوریکه سالانه حدود 16 میلیارد ریال توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و فقط به خرید فوق اختصاص می‌یابد.
3. هلفات و خسارت اقتصادی که بیماری در دام ها ایجاد می کند.

وضعیت و پراکندگی بیماری در جهان

با وجودیکه بیش از یک قرن از کشف واکسن هاری توسط پاستور می گذرد به علت هنوع میزبان های حساس به بیماری در حیوانات اهلی و وحشی نظیر گوشهخواران، علفخواران، جوندگان، خفاش ها هنوز بیماری در بیشتر کشورهای جهان از نواحی قطبی ها مناطق استوایی به صورت آندمیک وجود دارد و علیرغم پیشرفت های حاصل در تکنولوژی و علوم پزشکی و پیراپزشکی و مطالعات گسترده دهه اخیر با کمال تاسف هنوز درمانی برای مبهلایان به هاری پس از ظهور علایم بالینی وجود ندارد. بطویکه علیرغم عدم گزارش دهی بسیاری از کشورها سالیانه نزدیک به 6 میلیون نفر در دنیا علیه هاری واکسینه شده حدود 000/500 نفر با فجیع ترین وضعی در اثر این بیماری جان می سپارند.

وضعیت بیماری در ایران

در کشور ما هم مشکل هاری وحشی و هم گرفهار هاری اهلی می باشیم. هاری حیوانی به صورت آندمیک در تمام استان های کشورکم وبیش وجود دارد امادر مناطق جنگی و کوهسهانی شیوع آن بیشتر است. مخازن هاری وحش در نقاط کوهسهانی گرگ و روباه می باشد. مخازن هاری شهری معمولاً سگ های ولگرد و در موارد کمی گربه ها هستند. ضمناً هر ساله تعداد زیادی از دام های اهلی در اثر ابتلای به هاری هلف شده و زیان های اقتصادی فراوانی را بوجود می آورند.

بر اساس آخرین گزارشات رسیده از استان ها در سال 1374 پراکندگی گاز گرفتگی انسان توسط حیوانات مختلف به شرح زیر است:

الف: استان های با آلودگی بسیارشدید (بروز230ـ 177 درصد هزار نفر جمعیت) شامل: استان اردبیل

ب: استان های با آلودگی شدید ( بروز 176 ـ 121 در صد هزار نفر جمعیت ) شامل: استان های گیلان، مازندران، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و کهگیلویه و بویر احمد

ج: استان های با آلودگی متوسط (بروز 120 ـ  166 در صد هزار نفر جمعی ) شامل: استان های خراسان، سمنان، مرکزی، زنجان، همدان، خوزسهان، چهار محال بخهیاری، فارس، بوشهر و کرمان

د: استان های با آلودگی کم ( بروز 66 ـ 11 در صد هزار نفر جمعیت ) شامل: استان های تهران، کردسهان، کرمانشات، ایلام، لرسهان، اصفهان، یزد، سیسهان و بلوچسهان و هرمزگان

عامل بیماری

ویروسی است نوروهروپ که از گروه رابدوویروس ها، ویروس هاری در حرارت 50 درجه سانتی گراد در عرض 15  دقیقه و در حرارت 60 درجه سانتی گراد در عرض 35 ثانیه و در حرارت 100 درجه سانتی گراد در عرض چند ثانبه ازبین می رود. بنابر این برای ضد عفونی کردن وسایل آْلوده کافی است چند دقیقه آن ها را بجوشانند، فنل، الکل، و فرمل سریعاً ویروس را از بین می برند.
 

راههای سرایه بیماری

1. راه گاز گرفتن: اصلی ترین راه (درگربه سانان از طریق کشیدن پنجول نیز ممکن است)
2. راه پوست: بیماری هاری از راه پوست سالم قابل سرایه نیست ولی اگر کوچکهرین خراش یا زخمی در جلد وجود داشته باشد قابل انتقال خواهد بود.
3. راه مخاطات: امکان پذیر است، بنابر این سگ ها و گربه های به ظاهر سالم در اواخر دوره کمون بیماری، می توانند از طریق لیسیدن لب و چشم و بینی کودکانی که با آنها بازی می کنند صاحبان خود را به بیماری هاری مبتلا نمایند.
4. راه تنفس: امکان پذیر است (خصوصاً در غارهایی که خفاش آلوده زندگی می کند)
5. راه پیوند اعضاء: دو مورد انتقال در اثر پیوند قرنیه فردی که مبتلا به هاری بوده و از قرنیه وی جهت 2 نفر استفاده گردیده است. در سال 1373 در ایران گزارش شده است..
6.  انتقال از راه دستگاه گوارش: بعید است ولی حیوانات گوشهخوار ممکن است بندره از خوردن لاشه حیوانات هلف شده از بیماری هاری به این بیماری مبتلا شوند. ضمناً بایستی از خوردن گوشه و سایر فراورده های دام های مبتلا به هاری خودداری شود.
7. انتقال از راه جفه: بعید نیست.
8. انتقال از طریق وسایل آلوده: بعید است.(چون ویروس هاری بیهوازی است)
9. انتقال بیماری از انسان به انسان: جز در یک بررسی که در سال 1985 در پاکسهان بعمل آمده و تعدادی از بچه های نوزاد که توسط یک نفر خهنه شده بودند و مبتلا به هاری شدند و بعداً معلوم شد که شخص خهنه کننده مراحل آخر دوره کمون هاری را طی می نموده و بر طبق عادت سنهی مقداری از بزاقش را در محل خهنه می ریخته مورد دیگری گزارش نشده است. با این وجود هنگام نگهداری و پرسهاری از شخص مبتلا به هاری باید رعایت کلیه جوانب احهیاطی به عمل آمده و ضمن استفاده از وسایل حفاظتی کامل، لوازم و وسایل بیمار با دقت هر چه همامهر ضد عفونی گردد، ضناً پزشکان موظفند در مورد هر انسفالیه و فلجی با پرسش در مورد حیوان گزیدگی بیمار به بیماری هاری نیز توجه نماید.

(این مطلب شامل 15 صفحه می باشد. برای مطالعه ادامه مطلب، فایل پیوست را دانلود نمایید.)