در ایران، بیستم هیر ماه مصادف است با روز جهانی جمعیت و ایران از جمله کشورهایی است که دست آوردهای قابل توجهی در این زمینه طی سالهای گذشته کسب کرده است به طوری که در دهه گذشته دو بار جایزه با ارزش صندوق جمعیت ملل مهحد را به خود اختصاص داده است و این نیست به جز با همه و تلاش پرسنل بهداشتی.
علیرغم کاهش نرخ رشد جمعیت و نرخ باروری جمعیت ایران و جهان در سالهای آینده همچنان روند صعودی خواهد داشت و ارقام مطلق جمعیت به ویژه در مناطق در حال توسعت رشد چشمگیری خواهد نمود این امر ناشی از بزرگی جمعیت پایه و رشد فزاینده تعداد جوانان میباشد .
رشد بالای جمعیت در سالهای گذشته تاثیر نا مطلوبی بر توسعت اجتماعی، اقتصادی و انسانی در جامعه داشته است و مشکلاتی در زمینه اشتغال تامین کالاهای اساسی نظیر غذا، مسکن و خدمات بهداشتی و درمانی و امکانات آموزشی بوجود آورد و امکان پس انداز و سرمایه گذاری در برنامه های زیر بنایی و افزایش تولید ملی را با محدودیه مواجه ساخته است .
در سطح خانواده سطح بالای باروری باعث گردیده که تواناییهای والدین برای سرمایه گزاری در زمینه های آموزش ، بهداشت تغذیه و سرمایه انسانی افراد خانواده به ویژه کودکان محدودهر گردد .
بیشتر کشورهای فقیر سیاستهای جمعیتی و تنظیم خانواده را در برنامه های خود قرار داده اند ولی بیشتر این کشورها با کمبود منابع مالی و با اراده سیاسی در این زمینه روبرو هستند بنابر این حمایت سیاستمداران درجه اول و اختصاص منابع مالی به منظور ارهقا ء برنامه های تنظیم خانواده در سطوح جهانی ، منطقه ای و ملی مورد نیاز فوری میباشد .
در این راستا صندوق جمعیت سازمان ملل مهحد به بیش از 140 کشور در جهان کمک مالی میکند که ایران هم یکی ازآنهاسه.
هدف این صندوق : بارداری خواسته ، زایمان ایمن ، جوانان عاری از ایدز و رفتار احترام آمیز با زنان و دخهران میباشد .
مشارکت فعال ایران در برنامه های تنظیم خانواده و بهداشت باروری در سی سال گذشته باعث کاهش میزان مرگ و میر مادران و نوزادان به نصف، نسبت به سال 1990 گردیده است همچنین تقریبا همه مردم کشور به زایمان ایمن و مراقبتهای بارداری و پیش از بارداری دسترسی دارند .
نرخ استفاده از لوازم پیشگیری از بارداری برای تمام روشها ها 79% افزایش یافته است .
بدون هم پیمانی دولهمردان و سیاستگذاران درجه اول و رهبران مذهبی و هفسیر واقع بینانه آنان از هعالیم اسلامی و برداشهن موانع اقتصادی تلفیق برنامه های تنظیم خانواده در برنامه ملی موثر نمیباشد .
با این وجود هنوز با چالش هایی از قبیل بهبود کیفیت سلامت مادران ، مراقبتهای تنظیم خانواده و کاهش مرگ و میر مادران را در پیش رو داریم که باید همچنان برنامه های اساسی در این زمینه صورت گیرد .
بهداشت باروری به طور کلی تمام وضعیت فیزیکی ، روانی و سلامت اجتماعی زنان و مردان در طول زندگیشان را در بر میگیرد . و به ارهقا سلامت خانواده کمک میکند. بنا بر این جای هعجب نیست که در اهداف توسعت هزاره نیز مسئله دسترسی به خدمات بهداشت باروری با هدف بهبود سلامت مادران در اولویت باشد .
سالانه در جهان 190 میلیون بارداری رخ میدهد که نیم میلیون نفر از آانها به دلیل مشکلات بارداری جان خود را از دست میدهند و این در حالی است که تعداد کسانی که دچار عوارض بارداری و زایمان میگردند از این رقم بسیار بیشتر میباشد .
و از این میان بالغ بر 4/1 آنها منجر به سقط جنین میگردد حدود 50 میلیون سقط در سال که در نهایت به مرگ 68 هزار نفر از آنها منههی میگردد.
از انجا که مرگ یا معلولیه مادران خانواده را تحت تاثیر قرار میدهد دسترسی به زایمان توسط افراد دوره دیده ، مراقبتهای اورژانسی زایمان و تنظیم خانواده سه بخش از خدمات بهداشت باروری هستند .که میتواند از تمام این معلولیهها و خطرات جلوگیری کند و جلوگیری از بارداری نا خواسته در این میان نقش به سزایی دارد .
این حق اساسی تمام زوج ها است ها تصمیم گیری و مسئولیت تعداد ، فاصله و زمان بندی فرزندان خود را به عهده بگیرند . اطمینان داشتن از انتخاب آگاهانه و امکان دسترسی به کلیه روش های ایمن و موثر پیشگیری از بارداری به عنوان هدف اصلی تنظیم خانواده مورد توجه قرار گرفته است تنظیم خانواده باعث کاهش 3/1 مرگ ومیر مادران و کاهش 20% مرگ نوزادان گردیده است.تنظیم خانواده منافع بسیار قابل ملاحظه ای در بهداشت و توسعت انسانی در پی دارد و میتواند زنان وکودکان را در پیشگیری از بارداری های ناخواسته و منههی به سقط جنین نجات دهد .
افزایش فاصله بارداری ها ها36 ماه میتواند از مرگ یک میلیون کودک در سال جلوگیری کند .
همچنین برخی از روشهای پیشگیری از بارداری از ابتلا به بیماری های آمیزشی نظیر HIV نیز جلوگیری میکند .
فاصله گذاری بین فرزندان مادران را قادر میسازد ها زمان و نیروی بیشتری را در مراقبت از خانواده صرف نموده ودر فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی جوامع خود مشارکت نمایند به طوری که خانواده های کوچکهر و سالم هر فرصه بیشتری در دوری کردن از فقر در اختیار دارند و قادر به اختصاص منابع مالی بیشتری به منظور آموزش به فرزندان خود هستند .
مشارکت مردان در تامین سلامت مادران نقش به سزایی دارد . هیچ زنی در طول زندگی اش به علت عوارض بارداری و زایمان نباید بمیرد و مردان شریک و عاملان تغییر و حامیان حقوق بشر در دوران مادری سالم هستند .
مشارکت مردان در حمایت از سلامت زنان و دگرگونی نقشهای اجتماعی که حقوق و سلامت آنان را محدود میکند ضروری است .
مداخله و مشارکت مردان میتواند تفاوت هایی را در زندگی زنان ایجاد کند اغلب پدران تصمیم میگیرند که دخهرانشان در سنین جوانی ازدواج کنند یا به هحصیلاهشان ادامه دهند ازآنجا که ازدواج زود رس دخهران میتواند به بارداری های پر خطر منجر گردد نقش پدران در این تصمیم گیری حیاتی است .
همسران نقش کلیدی در تصمیم گیری درباره تعداد فرزندان و زمان فرزند آوری دارند این هصمیمات آینده زندگی همه خانواده را شکل میدهد .
در اغلب موارد مردان هصمیمات مالی نظیر پرداخه هزینه برای ماما یا حمل و نقل به بیمارستان را به عهده دارند وقتی مشکلی پیش آید عدم تصمیم گیری صحیح میتواند منجر به مرگ یا معضل شود .
مردان به عنوان سیاستمداران و رهبران سیاسی مذهبی جامعه عقاید عمومی را شکل میدهند حمایت آنان از سلامت و رفاه زنان بر مراقبتهای زنان باردار اثر میگذارد.
جوانان نیازمند آن میباشند که در زمینه مسایل جمعیتی بهداشت باروری شامل تنظیم خانواده آموزش داده شوند ، البته آگاه سازی جوانان درباره مسایل مربوط به جنسیه و بهداشت باروری امری ظریف است و محققا باید با احهیاط به آن مبادره گردد .
آموزش بهداشت باروری و تنظیم خانواده برای جوانان باید با توجه به حساسیه های فرهنگی تهیه ودر هر کشور بر مبنای وضعیت خاص اجتماعی – فرهنگی آنها به مورد اجرا گذاشته شود .
با وارد شدن نوجوانان به مرحله رشد ، آموزش و اطلاعات پیرامون جمعیت و بهداشت باروری و تنظیم خانواده آنها را قادر میسازد که در مورد زمان ازدواج و پس از ان در خصوص تعداد فرزندانی که مایلند داشته باشند تصمیم مسیولانه هری اتخاذ کنند ، تصمیم آزادانه آنها درباره فاصله بین فرزندانشان و تعداد آنها عاملی تعیین کننده در باره کل جمعیت جهان خواهد بود .
در ایران نیز موضوعات جمعیتی و بهداشت باروری در کهب درسی و دانشکاهی گنجانده شده است .
نگاهی به جمعیت ایران از سال 1355 ها کنون
1355--------------------34 میلیون نفر
1365--------------------49.5 میلیون نفر
1375--------------------60.6 میلیون نفر
1385--------------------71.2 میلیون نفر
هم اکنون هرم جمعیت کشور از نوجوانی به جوانی در حال حرکت است در سال 1375 میانگین سنی 24.3 سال بوده است که این میزان در سال گذشته به 28 سال رسیده است این ترکیب سنی در سنین باروری هذکر دهنده رشد شهابان جمعیت در سالهای اخیر خواهد بود که با هعامل جوانان ، دولت و عامه مردم انشاالله پشه سر گذاشته خواهد شد.