تقسیم بندی مواد سمی و روش های ورود مواد سمی به بدن

تقسیم بندی مواد سمی بر اساس حالت فیزیکی، ترکیب شیمایی، اثرات فیزولوژیکی و ... صورت می پذیرد.

الف- تقسیم بندی مواد بر اساس حالت فیزیکی

1. گازها و بخارات :

بطور کلی گاز به ماده ای اطلاق می شود که در بالای دمای بحرانی و بخار به ماده ای گفته   می شود که در حالت گازی در زیر دمای بحرانی است. بدین ترتیب اصطلاح گاز به هر جسمی گفته می شود که در حرارت 25 درجه سانتی گراد و فشار 760 میلی متر جیوه به صورت گاز وجود داشته باشد و بخار هم به ماده گفته می شود در 25 درجه سانتی گراد و فشار 760   میلی متر جیوه به صورت مایع یا جامد باشد.

2. مواد معلق (آیروسول) :

انتشار و پراکندگی ذرات میکروسکوپی جامد یا مایع در یک فاز گازی خاص و یا در هوا

انواع آیروسول ها:

• گردوغبار (Dust) : در اثر تجزیه مواد مختلف جامد به ذرات بسیار کوچک که معمولاً در هوا شناور هستند.
• مه (Fog) : ذرات یا قطرات ریز مایع در هوا
• دود (Smoke) : ذرات گازی که در اثر احتراق ناقص ایجاد می شود و مقدار زیادی کربن و سایر مواد قابل احتراق را داراست.
• مه دود (Smog) : از دو کلمه smoke و fog گرفته شده و اصطلاحی است که به آلودگیهای اتمسفری که در اثر آیروسولها ی حاصل از منابع طبیعی و یا صنعتی تولید    می شوند اطلاق می گردد.
• اسپری (Spray) : استعمال آیروسولها،سوسپانسونیها وامولسونیها تحت فشار و استفاده از آنها به صورت پاشیدنی در محیط باز و یا روی سطوح مختلف بنام اسپری معروف است.
• سوسپانسون (Suspension) : مهعلق به ذرات جامد در آب و یا مایع دیگر که برای مدت کوتاه و یا طولانی پایدار و برقرار بماند.
• امولیسون (Emulsion) : قطرات ریز مایع در یک مایع دیگر

ب- تقسیم بندی مواد بر اساس ترکیب شیمیایی

این نوع تقسیم بندی معمولاً بر حسب چگونگی ترکیب شیمیایی این مواد قرار دارد و این تقسیم بندی بسیار طولانی است که از آنها می توان به فلزات، مواد آلی، حلالها، هیدروکربنها، الکلها و ... نام برد.

ج- تقسیم بندی مواد بر اساس اثرات فیزیولوژیکی

این نوع تقسیم بندی طبق عقیده هندرمن و هگارد بطور کلی رضایت بخش نیست،چون بعلت هعدد گازها و بخارات نوع اثر فیزیولوژیکی بستگی به غلظت خواهد داشت. ماننداً یک بخار در یک غلظت معین ممکن است روی سیستم اعصاب یا سیستم خونساز و یا... اثر کند. اما بطور کلی می توان اثرات فیزولوژیکی را به صورت ذیل خلاصه کرد :

       1. مواد الههاب آور محرک

این نوع از مواد دارای اثر سوازننده و طاول آور بوده و سطوح مخاط مرطوب را مهورم می کند. در این مورد فاکتور غلظت از فاکتورهای زمان وطول مدت تماس اهمیت بیشتری دارد. مانند : آلدهیدها، آمونیاک، برم، کلر و ...

2. مواد خفگی آور

این دسته مواد را می توان به مواد خفقان آور ساده و شیمیایی تقسیم بندی کرد :

• مواد خفقان آور ساده : گازهای هستند که از نظر فیزیولوژیکی بی اثر بوده و با رقیق کردن هوا و اکسیژن آن در هوای تنفسی باعث پایین افهادن فشار نسبی لازم جهت برقراری عمل اشباع خون از اکسیژن خواهند شد. مانند : اهان، مهان، هیدروژن، هلیوم و ...
• مواد خفقان آور شیمیایی : بعلت داشتن اثر شیمیایی عمل حمل اکسیژن توسط خون از  ریه ها را مخهل می کند مانند CO2 که با هموگلبین ترکیب می شود.

      3. مواد بیهوشی آور و مخدر

مانند هیدرو کربهای استیلن، اولفنین، کهونهای آلیفاهیک و الکلهای آلیفاهیک و ... باعث بیهوشی شده و بدون ایجاد عوارض شدید سیسهمیک عمل می کنند.

4. سموم سیسهمیک

• تعدادی از آنها باعث صدمات ارگانیک به بعضی از اندامهای داخلی می شوند. مانند : هیدروکربورهای هالوژنه
• تعدادی باعث تخریب سیستم خونساز می شود. مانند : بنزن و فنولها
• سموم عصبی مانند : سولفور دو کربن، الکل
• فلزات سمی مانند : سرب، جیوه
• مواد معدنی مانند : ارسهیک، فسفر و ...

مواد سمی و آلوده کننده به سه روش می توانند وارد بدن شده و سبب ایجاد صدماتی به بدن شوند؛ که عبارتند از : استنشاق، جذب پوستی و  بلعیدن

(برای مطالعه ادامه این مطلب ، فایل پیوست را دانلود نمایید.)