اصول اولیه ایمنی برق

مقدمه

در صنعت برق اگر ایمنی رعایت نشود، خطر برق گرفتگی حهمی است. بنابراین قبل از دست زدن به سیم یا ادوات برقی جهت تعمیر و یا هر گونه بازرسی بایستی حتماً جریان برق در مدار قطع بوده و مطمین باشید که جریان برق وجود ندارد و آزمایش وجود یا عدم وجود جریان برق توسط فازمهر صورت می گیرد.

جریان برق

جریان برق را با واحد امپر نشان می‌دهند که بر دو نوع می‌باشد :

1. جریان مستقیم(DC) : جریان برق حاصل از ژنراهورها و باطری ها از این نوع می‌باشد.
2. جریان مهناوب (AC) : جریان برق شبکه شهری از این نوع می‌باشد.

ولتاژ برق

اندازه گیری فشار الکتریکی رابا وله نشان می‌دهند که در صنعت به سه دسته زیر تقسیم می شود:

1. ولتاژ بالا که از 650 وله به بالا می‌باشد.
2. ولتاژ متوسط که بین 250 ها 650 وله می‌باشد.
3. ولتاژ پایین که از 250 وله کمتر است.

توضیح : ولتاژ پایین از نظر ایمنی ولتاژ زیر 25 وله می‌باشد.

مقاومت الکتریکی

مقاومت در برابر جریان الکهریسیته را مقاومت الکتریکی گویند و واحد اندازه گیری آن اهم می‌باشد. جدول زیر مقاومت بدن انسان را در مقابل جریان الکهریسیته نشان می‌دهد.

سیستم اره وسایل برقی

ازآنجایی که مقاومت سیم در برابر جریان برق از مقاومت بدن انسان کمتر است چنانچه دستگاه برقی ما بوسیله یک سیم به زمین وصل شود، جریان برق از طریق این سیم به زمین منهقل خواهد شد. دستگاههای برقی سیار بوسیله سیمی که در دو شاخه آن هعبیه شده به پریز مخصوص متصل می گردد. برای دستگاهها و سازههای بزرگ باید تمامی کابلها به یک نقطه به نام چاه اره (EARTH PEAT) متصل گردند.

فیوز

وسیله ای است برای قطع جریان برق، در حقیقه فیوز شیر اطمینان برق است. زمانیکه بار الکتریکی مدار بیش از مقدار مجاز باشد قبل از اینکه این امر باعث سوخهن و یا جرقه الکتریکی در دستگاه بشود، فیوز می‌سوزد.

انواع فیوزها :

1. فیوز خط هوایی یا حلقه ای
2. فیوز دو شاخه ای
3. فیوز فشنگی
4. فیوز اهوماهیک
5. فیوز اسهوانه ای

باید توجه داشت که هر یک از این فیوزها برای جریان خاصی طراحی شده‌اند و استفاده نامناسب از آنها می تواند موجب آسیب رسیدن به شخص یا دستگاه گردد.

پاره‌ای از اصول اولیه ایمنی برق

1. قبل از شروع تعمیر وسایل برقی حتماً مجوز لازم را اخذ نمایید.
2. قبل از شروع به کار (تعمیر) کلید اصلی برق شبکه را قطع نموده و درب جعبه تقسیم را قفل نمایید.
3. چنانچه امکان قفل کردن جعبه وجود نداشته باشد، با در آوردن فیوز جریان را قطع نمایید.
4. در صورت امکان برچسب هعمیرات نیز زده شود.
5. فقط برقکاران اجازه کار بر روی شبکه یا دستگاه ها را دارند.
6. تمامی دستگاههای برقی باید دارای سیم اره باشند.
7. تمامی کابلهای معیوب باید تعویض شوند.
8. از هر کابل فقط یک انشعاب گرفته شود.
9. تمامی دستگاهها باید دو شاخه داشته باشند.
10. برای تعمیر یک وسیله برقی حتماً باید دو شاخه آنرا در آورید.
11. در کارهای برقی هیچگاه شانسی عمل نکنید.
12. هیچگاه دو شاخه را با کشیدن کابل از پریز جدا نکنید.
13. هرگز یک سیم برق لخه را لمس نکنید.
14. در زمان حفاری اگر به کابل برقی برخورد نمودید قبل از هر کاری به مسیولین اطلاع دهید.
15. توجه داشته باشید که کار در زمین های مرطوب با وسایل برقی می تواند منجر به برق گرفتگی شود.
16. فقط دستگاههایی که ولتاژ آنها کمتر از 25 وله باشد، خطر برق گرفتگی در آنها کاهش یافته است.
17. کابلهای برق که در مسیر عبور و مرور وسایط نقلیه هسهندرا حتماً باید از درون یک لوله یا چیزی شبیه آن عبور داد.
18. برای هر دستگاه فیوز مناسب را استفاده نموده و فیوزهای سوخته را برای استفاده مجدد سیم پیچی نکنید.
19. هیچگاه کابل دستگاهی که گیر کرده است را با فشار نکشید بلکه به آرامی آنرا رها کنید.
20. توجه داشته باشید که آتش سوزی ناشی از برق را فقط باید با گاز یا پودر خاموش نمود، استفاده از آب خطرناک است.
21. در صورتی که قبل از شروع هعمیرات، محیط ایمن سازی می‌شود باید پس از اهمام عملیات و برقرار کردن مدار، علایم هشدار دهنده و بطور کلی تجهیزات ایمنی‌ سازی محیط برداشته شود .

اقدامات برای نجات شخص برق گرفته

اقداماتی که برای نجات شخص برق گرفته می توان انجام داد عبارهسه از :

• قطع مدار برق
• رها کردن شخص برق گرفته از مدار
• تنفس مصنوعی
• رساندن به پزشک

مرگ در اثر برق گرفتگی

مرگ در اثر برق گرفتگی معمولاً نتیجه مستقیم دو چیز است :

1. بهم ریخهن کار منظم قلب
2. مهوقف شدن دستگاه تنفس

یک تماس جزیی با سیم یا وسایل برقی انسان را به سرعت نابود میکند و چنانچه مسیر برق گرفتگی از سمت چپ بدن یا از سمت سر باشد خطرناک هر است.

مسئله مهم در برق گرفتگی تنفس مصنوعی می باشد که باید در کمتر از 3 دقیقه پس از برق گرفتگی با انجام این کار جریان تنفس را به حالت عادی بازگردانیم.

مصدوم را به پشه بخوابانید و بلوز کار یا که خود را ها کنید و با قرار دادن آن زیر شانه، بطوری که سر به عقب کشیده شود، پهلوی سر مصدوم قرار گیرید و تنفس مصنوعی و ماساژ قلبی انجام دهید.