مقدمه :
آیا می دانید یک متر مکعب خاک وزنی در حدود 1700 کیلوگرم دارد. آیا بدن انسان تحمل چنین وزنی را دارد؟
در عملیات حفاری دو نوع سانحه وجود دارد :
1. ریزش خاک بر روی کسانی که در محل حفاری شده مشغول کارند .
2. سقوط اجسام و قطعات کاری به درون کانال و سوانحی که از طریق افراد، ماشین آلات و یا موادی که در حفاری استفاده می شوند پدید می آیند.
معمولاً حوادث در حفر گودال بدین خاطر است که شخص یا اشخاصی کار خود را به درسهی انجام نداده اند. همه سوانح قابل پیش گیری هستند البته با عملکرد صحیح وبه موقع.
نکات زیر نمونه هایی از عملکرد هایی است که می تواند از بروز بسیاری از حوادث جلوگیری کند .
1- گودالها را بدون حفاظ رها نکنید. کلیه محلهای خاک برداری شده که کسی در آنها کار نمی کند را با نوار خطر زرد رنگ مهار کرده و راه بند بگذارید و برای شب از علایم نوری استفاده کنید.
2- در صورهیکه قرار است در محل حفاری، لوله های جابجایی مواد گذارده شود این لوله ها را به فاصله حداقل 1مهر از لبه کانال قرار داده و با قرار دادن گوه در دو طرف آنها از حرکت احتمالی آنها جلوگیری نمایید.
3- در کانال های حفر شده با عمق بیش از120 سانتی متر باید تمام دیوارهای خاکبرداری شده تخته کوبی شده و تخته ها مجاور یکدیگر قرار داده شوند. با این کار خطر ریزش از بین می رود.
4- تخته ها با جکهایی افقی و در فواصل مساوی مهار شوند.
5- در تمام سطوح تخته ها ، از گوه استفاده شود .
6- تمام افرادی که در گودال های عمیق هر از120 سانتی متر کار می کنند، باید از کلاه ایمنی استفاده کنند. تخته کوبی افراد را در مقابل اشیایی که از بالا می افتد محافظت نخواهد کرد .
7- داربست ها در داخل محل خاک برداری شده باید کامل و محکم باشند. کسانی که روی داربستهای ناقص کارمی کنند نه فقط برای خود بلکه برای سایر کارکنانی که زیر داربست مشغول کارند ایجاد خطر می نمایند .
8- محلهایی را که هنوز تخته کوبی نشده با نصب هابلوی اعلام خطر مشخص کنید ها کسی از منطقه امن فراهر نرود.
9- برای بیرون آمدن از گودال ها به تخته ها و دیواره کانال آویزان نشوید بهتر است از یک نردبان مناسب استفاده کنید نباید نردبان را فقط به تخته کوبی تکیه داد بلکه لازم است از بالا به میخی که در زمین کوبیده شده است، محکم ببندید. در حین بالا آمدن از نردبان پله ها را دو ها یکی نکنید .
10- برای کسانی که در پایین کار می کنند خاک و اشیایی که در لبه گودال قرار دارند مانند مواد منفجره هستند و بسیار خطرناک می باشد. خاک و سایر مواد حفاری شده باید حداقل به فاصله 60 سانتیمتر دور هر از لبه ریخته شود و شیب مواد انباشته شده طوری باشد که امکان ریزش مجدد به داخل کانال را نداشته باشد.
11- ارهعاش یا وارد شدن فشار زیاد به نزدیک لبه دیوار خاک برداری شده به احتمال زیاد موجب ریزش می شود.
12- در موقع خاک ریزی به درون گودالها حتما مانعی تهیه و با فاصله مناسب از لبه کانال محکم به جایی ببندید ها از سقوط کامیون یا دمپر به داخل گودال جلوگیری شود.
13- پریدن از عرض کانالها سرانجام خوبی ندارد ، بهتر است کانالهایی که در مسیر عابرین حفر می گردد، به وسایلی که دارای استحکام کافی برای عبور افراد هستند، مجهز باشد و همچنین طرفین آن نرده حفاظتی نصب شده باشد.
مقررات ایمنی در حفر کانال:
• قبل از شروع به حفر زمین و سایر عملیاتی که باعث بر هم خوردن خاک می شود ، مسیول انجام کار باید پروانه حفاری که به امضای کارفرما نیز رسیده باشد را اخذ نموده باشد .
• نظر به COMPACT بودن خاک منطقه بهترین و ایمن ترین نحوه حفر کانال V شکل می باشد . لذا کلیه کانالهایی که در منطقه حفر می گردد باید به روش فوق حفر شوند.
• در شرایطی که در محوطه اطراف محل کانال عملیات شمع کوبی صورت می گیرد، به هیچ وجه نباید افراد در داخل کانال به فعالیت بپردازند.
• اطراف محل خاک برداری شده با علایم هشدار دهنده نظیر نوار خطر شبرنگ، محصور و مشخص گردد.
• در زمانیکه نفرات در داخل گودال و کانال در حال انجام کار هستند حتما باید سرپرسه انجام کار در محل حاضر باشد.
• کارگران جهت عبور از عرض کانال به هیچ وجه نباید از روی کانال بپرند، بلکه به این منظور باید پلی با تخته هایی بصورت عرضی در روی کانال قرار داده شود و به نرده های محافظ جهت جلوگیری از سقوط افراد مجهز گردد.
• در صورت حفر کانال به روش VERTICAL اگر عمق کانال بیشتراز 120 سانتی متر باشد، حتماً دیواره کانال باید تخته کوبی شده و در فواصل مساوی بوسیله جک های افقی محافظت گردد.
• کارگرانی که در عمق بیش از 120 سانتیمتر کار می کنند باید دارای کلاه ایمنی باشند.
• جهت بالا و پایین رفتن افراد از داخل کانال باید از نردبان استفاده شود.
• خاکهای برداشته شده از داخل کانال و سایر اشیاء نباید در فاصله60 سانتی متری لبه محل حفاری ریخته شوند و باید طوری روی هم قرار گیرند که از افهادن و لیز خوردن آنها به داخل کانال جلوگیری شود .
• در ساعات هاریکی با قرار دادن علایم روشنایی دهنده حدود کانال باید مشخص گردد ها خطری مهوجه عابرین یا وسایل نقلیه نگردد.
• کانالی که آب در آن نفوذ کرده است دیواره های آن فاقد استحکام کافی می باشد، از کار کردن در این کانال ها خودداری کنید.
• کانالهایی که در نزدیکی محل هردد وسایط نقلیه می باشند باید به محافظ سخت مانند قالبهای سیمانی و یا لوله های داربست و غیره مجهز گردند.
• ارهعاشات ماشین آلاتی که از کنار محل های حفاری شده هردد می کنند می تواند موجب ریزش دیواره کانال یا سقوط قطعات، سنگ و خاک موجود در لبه حفاری گردد ، لذا باید از هردد این دستگاهها در نزدیکی کانال جلوگیری کرد.