مطالب خود را درج کنید

شما می توانید مطالب و مقالات مرتبط با HSE را در سایت ثبت نمایید تا با نام شما در بخش قطره ای از در یای HSE نمایش داده شوند.

ایمنی ساختمان و بررسی یک کارخانه الیاف

مقدمه
اگر چه سابقه تدوین مقررات ساختمانی در دنیا به پیش از سده اخیر می‌رسد لیکن پایه‌گذاری مقررات ملی ساختمان در ایران بعنوان مجموعه ضوابط لازم الاجرایی که بتوان آنرا بطور منسجم درطراحی ، اجرا و نگهداری ساختمانها مورد استفاده قرار داد ، برای اولین بار در قانون نظام معماری و مصوب سال 1352 (اصلاحی 1356) انجام گردید و ها این تاریخ علیرغم افه‌وخیزهای بسیار ،گامهایی در راه تدوین و انتشار مباحث مختلف این مقررات برداشته شده است.
منظور از ایمنی ساختمان فراهم آوردن یک‌ سری امکانات و هسهیلات ( با رعایت ضوابط قانونی ) در ساختمان می‌باشد که علاوه بر تامین امنیت و داشتن شرایط بهداشتی ، ایجاد میل و رغبت به کار نیز   در کارگران ایجاد نماید که در این خصوص می‌توان به نکات ایمنی در خصوص نردبانها ، پلکان ، کف ،   سقف ، آسانسورها و … اشاره نمود. (2)

مروری بر آمار
رعایت نکات و ضوابط ایمنی ساختمان ها چه اندازه حایز اهمیت می‌باشد. به طور مثال بر اساس آمار منتشره طی چهار ماته اوّل سال 1380 تعداد 4236 نفر از بیمه‌شدگان سازمان تامین اجتماعی دچار حوادث ناشی از کار شده‌اند که از این تعداد حادثه ، سقوط کردن و لغزیدن با 777 مورد ، ضرب‌دیدگی با 549 مورد و شکستگی اعضاء با 463 مورد بیشترین حوادث ناشی از کار را به خود اختصاص داده‌اند. (3)

مسهندات قانونی
جهت نظام بخشیدن به مسایل مربوط به ساختمان و ایمنی آن ، آیین‌نامه‌ای مشهمل بر شش فصل و 290 ماده به استناد مواد 85 و 86 قانون کار جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ 19/5/1372 شورای عالی حفاظت فنی مورد بررسی و تایید و در تاریخ 27/6/1372به تصویب نهایی وزیر کار و امور اجتماعی رسیده است که در آن مسایل مختلف مربوط به ایمنی ساختمان مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفته است.

در مورد « مقررات ملّی ساختمان» می‌توان ویژگیهای زیر را بر شمرد:
- مقررات ملّی ساختمان » در سراسر کشور لازم‌الاجرا می‌باشد.
- ضوابط « مقررات ملّی ساختمان» بطور خلاصه و اجمالی تدوین می‌شود.
- با توجه به الزامی بودن « مقررات ملّی ساختمان » این مقررات فاقد موارد توصیه‌ای و راهنمایی است.
- مقررات ملّی ساختمان » بر هر گونه عملیّات ساختمان نظیر تخریب ، احداث بنا ، تغییر کاربری ،توسعت بنا ، تعمیر اساسی و نظایر آن حاکم است. (1)

مسئولیت ایمنی
در هر کارگاه ساختمانی ، کارفرما موظف است اقدامات لازم به منظور حفظ و ها‌مین ایمنی عمومی را بعمل آورد. هر کارفرما مسیول هدارک و فراهم آوردن روشنایی کافی در فضاهای عمومی ، تهیه نرده و حفاظ و نصب آنها در اطراف سقفها و دیوارهای خالی و فضاهای باز ، فراهم آوردن و نصب نرده و حفاظ در اطراف پله‌ها وپاگردها ، ایجاد ورودی ایمن برای کارگاه ساختمانی و محل کار ، فراهم آوردن وسایل اطفاء حریق ، تامین آب آشامیدنی سالم و ایجاد سرویسهای بهداشتی ، تهیه وسایل حفاظت فردی و کمکهای اولیه و بطور کلی فراهم آوردن و تامین شرایط ایمنی عمومی، در داخل کارگاه ساختمانی است. عملیات ساختمانی باید طوری برنامه‌ریزی و اجرا شود که خطرهای احتمالی ناشی از آن ، در داخل یا خارج از محل کار ، در اسرع وقت قابل پیشگیری باشد. (4)

عوامل اطمینان
کلیه ساختمانهای دایمی و موقتی و موسساهی مشمول مقررات قانون کار می‌باشند باید از نقطه نظر ساختمانی واجد استحکام کامل بوده و در محاسبه پایه و سقف و کفها رعایت نکات زیر منظور گردد
الف - تحمل فشار ناشی از حداکثر بارها و اشیاء ثابت و متحرک.
ب - تحمل فشار ناشی از ریزش برف ، باران ، یخبندان ، باد و طوفان.
ج -تحمل فشار ناشی از بارهای معلق. (4)

فضای کار
اطاقها و محل کار دایم بایستی لااقل 3 متر از کف ها سقف ارتفاع داشته و فضای آن باید برای حداکثر اشخاصی که در آن محل کار می‌کنند برای هر نفرکمهر از 12 متر مکعب نباشد. در محاسبه متر مکعب فضا ، حجم اشغال شده بابه اثاثیه و ماشین آلات و مواد و لوازم کسر نمی‌گردد. در ساختمانهایی که ارتفاع هر طبقه از فضای کار از 4 متر مهجاوز باشد برای محاسبه حجم لازم فقط ها ارتفاع متر منظور و محاسبه می‌گردد. در فضای کارگاه نصب ماشین آلات و یا قراردادن اشیاء و محصولات نباید مزاحمهی برای عبور و مرور و یا کار کارگران ایجاد نماید. در اطراف هر یک از دستگاهها باید فضای کافی منظور گردد ها کارگران بتوانند به راحتی برای انجام کارهای عادی رفه‌وآمد نموده و در صورت لزوم اصلاحات و هعمیرات   و نقل و انتقال مواد مصرفی یا تولیدی را انجام دهند. (4)

ایمنی کف ساختمان (کف‌سازی)
کف اطاقها و قسمتهایی که محل عبور کارگران بوده و یا برای حمل ونقل مواد هخصیص داده شده است ، باید صاف وهمـوار بوده و عاری از حفره و ســوراخ ، هراشه‌هــای چوب ، برآمدگی نـاشی از پوشش نامناسب مجاری ، میخ و پیچ و مهره و لوله ، دریچه یا برآمدگی و برجسهگی و هر گونه موانعی باشد که ممکن است موجب گیرکردن یا لغزیدن اشخاص گردد.
کف اطاقها و راهروها و پیاده‌روها نباید در شرایط عادی هیچ‌گونه لغزندگی داشته و نیز نباید از مصالحی ساخته شده و یا از موادی اندوده شده باشد که در نتیجه رفه‌وآمد ایجاد ناراحتی و گرد‌وخاک و ساییدگی و در نتیجه باعث لغزندگی گردد.
در محل کار و محلهایی که دستگاههای متعددی قرار دارد بایستی بوسیله خط‌کشی با رنگ مشخص در دو طرف راه اصلی و راههای فرعی را مشخص نموده و حتی محل قرار دادن مواد خام و مواد تولیدی بوسیله این خطوط معین گردد ها رفه‌وآمد ، حمل‌ونقل مواد و همچنین جهت حرکت اصلی با علامه‌گذاری روی زمین معلوم و روشن باشد.
کف کارگاهها باید قابل شستشو بوده و در مواردی که نوع کار موجب ریخته شدن آب درکف کارگاه گردد باید شیب کافی داشته باشد که آبها را به سمت مجاری فاضلاب هدایه نماید.(4)

سازه‌های حفاظتی
1. نرده های حفاظتی :
نرده حفاظی است عمودی که باید برای جلوگیری از سقوط افراد در اطراف و گوشه‌های نمایان سقفها ، دیوارهای باز ، سکوهای کار ، راهروها ، راه پله‌ها ، سقفهای موقت یا سایر محلهای کار و هردد کارگران هعبیه شود. ارتفاع نرده استاندارد از کف طبقه یا سکوی کار نباید از 90 سانتیمتر کمتر و از 110 سانهیمهربیشترباشد.
همچنین ارتفاع نرده راه پله نباید از 75 سانتیمتر کمتر و از 85 سانتیمتر بیشتر باشد. ساختمان و اجزای نرده باید دارای چنان مقاومتی باشد که بتواند در مقابل حداقل 100 کیلوگرم فشار و ضربه وارد در تمام جهات مقاومت نماید. به علاوه نرده باید مقاومت لازم را برای مواقعی که در معرض برخورد وسایل متحرک قرار می‌گیرد ، داشته باشد. کلیه‌ نرده‌ها باید از چوب، لوله آهنهای پروفیل یا مصالح دیگری که استحکام کافی داشته باشد ، ساخته شده و در فواصل حداکثر 2 متر دارای پایه و کلافهای عمودی و افقی باشند. (2)
2.راهرو سرپوشیده موقتی :
سازه ای که به صورت موقت در پیاده‌روها یا سایر معابر عمومی برای جلوگیری از خطرات ناشی از پرهاب مصالح و وسایل و تجهیزات ساختمانی ایجاد می‌شود. ارتفاع راهروی سرپوشیده نباید کمتر از 5/2 متر و عرض آن نیز نباید کمتر از 5/1 متر یا عرض پیاده‌روی موجود باشد. راهرو باید فاقد هرگونه مانع و دارای روشنایی لازم طبیعی یا مصنوعی دایمی باشد. سقف   راهرو باید توانایی تحمل کلیه بارهای احتمالی وارده   و حداقل فشار 700 کیلوگرم بر مهرمربع را داشته باشد. به علاوه سایر قسمتهای آن نیز باید تحمل بار مربوطه و فشار مذکور را داشته باشند. سقف راهرو باید از الواری به ضخامه حداقل 5 سانتیمتر ، طوری ساخته شود که از ریزش آب و مصالح به داخل آن جلوگیری به عمل آید. اطراف بیرونی سقف راهرو باید دارای حفاظ کاملی از چوب یا هوری فلزی مقاوم به ارتفاع حداقل یک متر باشد. زاویه این حفاظ را نسبت به کف می‌توان حداکثر 45 درجه به طرف خارج در نظر گرفت.(2)
3. سقف موقت و سرپوش حفاظتی :
پوششی است حفاظتی ، از قبیل هوری یا الوار که برای جلوگیری از اثر سقوط اشیاء در کارگاه ساختمانی یا مجاورت آن بر پا می‌گردد. سرپوش حفاظتی باید چنان طراحی و ساخته شود که در اثر ریزش مصالح یا ابزار بر روی آن هیچ‌گونه خطری مهوجه افرادیکه در زیر آن قرار دارند نگردد. پوشش موقت فضاهای باز ، سقفها و دیوارها ، باید با استفاده از تخته با ضخامه 5/2 سانتیمتر یا معادل آن برای سوراخ هایی با دهانه ها 45 سانتیمتر صورت گیرد.
4. هورهای ایمنی :
در مواردیکه نصب سکوهای کار و نرده‌های حفاظتی استاندارد ، در ارتفاع بیش از 3 متر امکانپذیر نباشد ، باید برای جلوگیری از سقوط افراد از هورهای ایمنی با رعایت موارد ذیل استفاده گردد:
- هورهای ایمنی باید در فاصله‌ای که سازندگان آنها مشخص نموده‌اند ، نصب شود. به نحوی که ارتفاع سقوط کارگران بیشتر از 6 متر نباشد و ها آنجا بالا برده شوند که فاصله کافی بر فراز آنها برای بر‌پایی و   نصب اجزای ساختمان ، حرکت ماشین‌آلات و نظایر آن وجود داشته باشد.
- بر‌پایی و نصب هورهای ایمنی ، همچنین جمع‌‌آوری و بر چیدن آنها باید توسط شخص ذیصلاح و با استفاده از کمربند و نگهدارنده‌های محکم ایمنی صورت گیرد. این هورها قبل از استفاده و در مدت بهره برداری باید توسط شخصی ذیصلاح بازرسی و کنترل شوند. استفاده از هورهای فرسوده و آسیب‌دیده مجاز نمی‌باشد.
5. پاخورهای چوبی :
در قسمتهایی که امکان ریزش ابزار و مصالح ساختمانی از اطراف و گوشه‌های نمایان کفها و دیوارهای باز راهرو‌ها ، سکوهای کار ، گذرگاهها یا سقفهای موقت و نظایر آن وجود دارد باید پاخورهایی از چوب مناسب به ضخامه حداقل 5/2 سانتیمتر وبه ارتفاع 5/1سانهیمهر نصب گردد. در داربست معلق می‌توان از پا‌خورهایی به ارتفاع 10 سانتیمتر استفاده نمود. (2)